Emma Woodhouse, annesini küçük yaşta kaybetmiş, babasıyla birlikte Hartfield’da yaşayan varlıklı ve zeki bir genç kadındır. Eski mürebbiyesi Bayan Taylor’ın Bay Weston’la evlenmesini kendi çöpçatanlığına bağlar ve bundan büyük bir özgüven kazanır. Emma evlenmeye niyeti olmadığını söylese de çevresindeki insanların ilişkilerini yönlendirebileceğine inanır. Yeni arkadaşı Harriet Smith’i himayesine alır. Harriet’in aile kökeni belirsizdir; Emma onun çiftçi Robert Martin’in evlenme teklifini kabul etmesini engeller, çünkü Harriet’i daha yüksek bir sosyal konuma yakıştırır. Harriet’in Bay Elton’a ilgi duymasını destekler, ancak Elton’ın aslında Emma’yla evlenmek istediğini fark edemez. Elton Emma tarafından reddedilince başka bir kadınla evlenir. Bu olay Emma’nın insanları yanlış okuyabildiğini gösteren ilk ciddi uyarıdır.
Highbury’ye Frank Churchill’in gelişi yeni söylentiler yaratır. Frank, Bay Weston’ın oğludur; uzun süredir babasıyla görüşmemiş, varlıklı Churchill ailesinin yanında büyümüştür. Emma Frank’la flörtöz bir yakınlık kurar ve kasaba halkı bu ikisini birbirine yakıştırır. Ancak Frank’ın davranışları tutarsızdır. Jane Fairfax ise eğitimli, yetenekli ama ekonomik açıdan güvencesiz bir genç kadındır. Emma, Jane’in sessizliğini ve Bayan Bates’le olan yakınlığını zaman zaman küçümser; Jane’in mürebbiye olarak çalışmak zorunda kalacak olması, Emma’nın sahip olduğu ayrıcalıkla arasındaki farkı açığa çıkarır. Bay Knightley, Emma’yı başkaları hakkında aceleci kararlar vermemesi konusunda sık sık uyarır.
Emma’nın Harriet’i Frank’a yönlendirme çabası, Harriet’in aslında Bay Knightley’e ilgi duyduğunu söylemesiyle boşa çıkar. Emma bu ihtimal karşısında kendi duygularını fark eder: Knightley’i kıskanır ve ona âşık olduğunu anlar. Aynı zamanda Frank’ın Jane Fairfax’la gizlice nişanlı olduğu ortaya çıkar. Frank’ın Emma’ya gösterdiği ilginin, çevreden şüpheleri uzaklaştırmak için kurduğu bir görüntü olduğu anlaşılır. Emma, Harriet’i yanlış yönlendirdiğini, Jane’e karşı haksız davrandığını ve kendi zekâsına fazla güvendiğini düşünür. Bay Knightley’in eleştirileri bu yüzden yalnızca sertlik değil, Emma’nın daha adil davranmasına yönelik bir çağrı olarak anlam kazanır.
Bir piknikte Emma, yaşlı ve konuşkan Bayan Bates’i herkesin içinde inciten bir şaka yapar. Bay Knightley onu özel olarak uyarır; Emma da sözlerinin etkisini fark ederek Bayan Bates’i ziyaret edip gönlünü almaya çalışır. Bu küçük olay, karakter gelişiminin önemli bir dönüm noktasıdır: Emma ilk kez kendi niyetine değil, karşısındakinin yaşadığı sonuca odaklanır. Harriet, Robert Martin’in yeni evlenme teklifini bu kez kabul eder. Emma’nın başlangıçta küçümsediği bu eşleşme, Harriet’in gerçek mutluluğuna ve karşılıklı saygıya dayanır. Emma da Knightley’in duygularını öğrenir; ikili evlenmeye karar verir. Emma’nın babasının yalnız kalma korkusu nedeniyle düğün planlarını dikkatle düzenlerler.
Roman, Emma’yı kötü niyetli biri olarak değil, iyi niyetini sosyal ayrıcalık ve aşırı özgüvenle karıştıran bir karakter olarak sunar. Emma çoğu zaman başkalarına yardım ettiğini düşünür, fakat onların isteklerini yeterince dinlemez. Harriet’in yaşamı, Jane’in ekonomik kırılganlığı ve Bayan Bates’in toplumsal konumu, kasaba hayatındaki sınıf farklarını görünür kılar. Emma’nın olgunlaşması, çevresindekileri kendi tasarımına göre eşleştirmekten vazgeçip onları ayrı iradeleri olan insanlar olarak görmesiyle gerçekleşir. Austen’ın ince mizahı, yanlış anlamaları eğlenceli kılarken okuru da kendi varsayımlarını sorgulamaya çağırır.
